Kościół i parafia Wniebowzięcia NMP w Ludźmierzu są najstarszymi na Podhalu. Wisław, bp krakowski, zezwala wojewodzie krakowskiemu Teodorowi Gryficie wznieść świątynię ku czci Matki Boskiej (1234). Był to czas rozbicia dzielnicowego w Polsce. Książę krakowski i śląski, Henryk Brodaty, nadaje swemu zwolennikowi, Teodorowi Gryficie, przywilej osadzania kolonistów niemieckich w lasach nad rzekami: Ostrowianka, Biały i Czarny Dunajec, Rogoźnik, Lepietnica oraz w okolicach Szczyrzyca

Monumentalna budowla od początku swego istnienia, zgodnie z zamysłem twórcy, służyła jako obiekt rekreacyjno-wystawienniczy. Imponująca, surowa konstrukcja, z monumentalną kopułą zapewniła Hali Stulecia uznanie UNESCO i wpis na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego.

W miejscowości Rogalin znajdują się największe w Europie skupisko kilkusetletnich dębów szypułkowych. Jest to jeden z najważniejszych symboli Wielkopolski.

Zespół kopalń krzemienia pasiastego należy do najciekawszych tego typu obiektów na świecie. Tym samym jednym z najstarszych. Pomimo upływu kilkutysięcy lat wciąż zachowały się w nie zmienionej formie.

Kościół Górski Naszego Zbawiciela znany powszechnie jako Kościół Wang lub Świątynia Wang – ewangelicki kościół parafialny w Karpaczu w Karkonoszach, przeniesiony w 1842 z miejscowości Vang, leżącej nad jeziorem o tej samej nazwie w Norwegii.